حقوق کارگران | افزایش حقوق کارگران
افزایش حقوق کارگران 1403 به شرطها شروطها | محاسبه مبلغ حقوق کارگران با روش جدید
جزئیات جدید از افزایش حقوق کارگران را در ادامه بخوانید.
![افزایش حقوق کارگران 1403 به شرطها شروطها | محاسبه مبلغ حقوق کارگران با روش جدید](https://static3.taraznameheghtesad.ir/thumbnail/cZREpPFxtVlF/okAgAdBEkxvOrELzfKENawkA0vnM-knvCTnQHajV2cgF9P3X6Z_MsC24uT0v-1pdIxYH9dnSU58,/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82+%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86.jpg)
خبرنگار علی طاهری:
در ماههای پایانی هر سال، دغدغه تعیین افزایش حداقل حقوق کارگران سال آتی، ذهن کارگر و کارفرما را به خود مشغول میکند. در سالهای اخیر که نرخ تورم فزاینده است و رکوردهای جدیدی را ثبت کرده، اهمیت مساله دستمزد دوچندان شده است.
در هفتههای آینده تا پایان سال، جلسات تعیین حداقل دستمزد سال ۱۴۰۳ برگزار خواهد شد. در حالی که در لایحه بودجه ۱۴۰۳، رشد دستمزد کارمندان دولت به میزان ۲۰ درصد اعلام شده است، به نظر نمیرسد که حقوق کارگران نیز قادر به تفاوت قابل توجه با این رقم باشند.
در سه سناریو با در نظر گرفتن افزایش ۲۰، ۴۰ و ۶۰ درصدی، حداقل دستمزد سال آینده را محاسبه و با سالهای قبل مقایسه شده است. مطابق این بررسیها، اگر میزان حداقل دستمزد معادل ۲۰درصد افزایش یابد، سطح واقعی دستمزد در کف دو دهه اخیر قرار خواهد گرفت. در سناریوی دوم با توجه به تورم احتمالی سال آینده، افزایش ۴۰درصدی حداقل دستمزد، صرفا موجب حفظ سطح فعلی قدرت خرید کارگران خواهد شد. در سناریوی سوم، افزایش ۶۰درصدی دستمزد که البته احتمال آن اندک است، باعث خواهد شد که سطح واقعی حداقل دستمزد به نزدیکی سال۱۳۹۶ برسد. با توجه به روند همسوی رشد دستمزد کارمندان و کارگران در سالهای اخیر، به نظر میرسد که سناریوی اول محتملتر است. با در نظر گرفتن سهم بالای هزینههای دستمزد در بودجه عمومی کشور که بر اساس آخرین اظهارنظرها حدود ۴۵درصد از مصارف بودجه سال آینده را تشکیل میدهد، کاهش رشد دستمزد کارمندان کمتر از رشد بودجه (رقم تحققیافته) میتواند کمی از هزینههای دولت را کاهش دهد. همسو با این موضوع، کاهش رشد دستمزد کارگران نیز میتواند تا حدی از هزینههای بنگاهها بکاهد؛ اگرچه احتمالا بنگاهها برای حفظ نیروی کار باید میزان دستمزدها را بیشتر از حداقل تعیینشده شارژ کنند. حال با توجه به اینکه در سالهای اخیر میزان دستمزد، کمتر از تورم افزایش یافته و از سوی دیگر، دولت با فشار تامین منابع روبهرو است، تنها عاملی که میتواند در سال آینده باعث شود که شرایط خانوار بهبود یابد، مهار تورم و بهبود رشد اقتصادی است.
افزایش حقوق کارگران منطقه ای
هفته گذشته سخنگوی کمیسون تلفیق لایحه بودجه سال ۱۴۰۳ در جمع خبرنگاران میزان حداقل افزایش حقوق کارکنان دولت را ۲۰درصد اعلام کرد. بر این اساس قرار است سال آینده حداقل دریافتی کارمندان دولت به ۱۰میلیون تومان و بازنشستگان به ۹میلیون تومان برسد. این میزان افزایش دستمزد موجب شده تا گمانهزنیها از افزایش حداقل دستمزد سال آینده نیز همین مقدار باشد.در سه سناریو، افزایش حداقل دستمزد با سه نرخ متفاوت در سال ۱۴۰۳ را مورد بررسی قرار می گیرد. درحالیکه پیشتر موضوع منطقهای شدن حداقل دستمزد در دستور کار وزارت اقتصاد قرار گرفته بود، به علت مخالفت نمایندگان کارگری و کارشناسان سازمان تامین اجتماعی در نشست روز ۲۵ام دیماه، از دستور کار خارج شد.
در ماههای پایانی هر سال، دغدغه تعیین افزایش حداقل دستمزد سال آتی، ذهن کارگر و کارفرما را به خود مشغول میکند. در سالهای اخیر که نرخ تورم فزاینده است و رکوردهای جدیدی را ثبت کرده، اهمیت مساله دستمزد دوچندان شده است.
به استثنای سال ۱۴۰۰ که دستمزد برخی از کارگران بیش از نرخ تورم افزایش پیدا کرد، نرخ رشد حداقل دستمزد در سالهای گذشته همواره کمتر از نرخ تورم بوده است. این به معنای کاهش تدریجی قدرت خرید دستمزد و افت رفاه حقوقبگیران است. همین نکته باعث شده نمایندگان تشکلهای کارگری افزایش دستکم ۴۰درصدی را مطالبه کنند. نگاهی به نرخ تورم و افت قدرت خرید حداقل دستمزد کارگران در سالهای اخیر نشان میدهد چنین درخواستی دور از منطق نیست اما محدودیتهای اقتصادی بر این خواسته سایه انداخته است. در همین راستا و با آغاز جلسات تعیین دستمزد سال آینده، «دنیای اقتصاد» در سه سناریو، افزایش دستمزد سال آینده را بررسی میکند.
هفته گذشته سخنگوی کمیسیون تلفیق مجلس از افزایش دستمزد کارمندان دولت در سال آینده پرده برداشت. طبق اظهارات رحیم زارع، سخنگوی کمیسیون تلفیق لایحه بودجه، قرار است سال آینده حداقل دستمزد کارکنان دولت حداقل ۱۰میلیون تومان تعیین شود. زارع گوشزد کرد آنچه او اعلام میکند در حال حاضر مصوبه کمیسیون تلفیق است و پس از آن باید به صحن علنی برود و در صحن مصوب شده و بعد از آن به تایید شورای محترم نگهبان برسد، در نتیجه مصوبات هنوز قطعی و نهایی نیست. زارع در خلال سخنانش از افزایش ۲ واحد درصدی در سطح افزایش حداقل دستمزد کارکنان دولت سخن گفت و بیان کرد که کمیسیون تلفیق افزایش ۱۸درصدی مدنظر دولت را به ۲۰درصد رساند و کف حقوق برای کارکنان دولت را ۱۰میلیون تومان در نظر گرفت. به گفته زارع، برای بازنشستگان ۹ میلیون تومان حداقل حقوق به تصویب رسید و همچنین سقف معافیت مالیاتی حقوقها ۱۲میلیون تومان مصوب شد.
مبلغ افزایش حقوق کارگران 1403
این سخنان موجب شد گمانهزنیها درباره میزان افزایش حداقل دستمزد سال آینده افزایش پیدا کند. درحالیکه افزایش ۲۰درصدی حداقل دستمزد کارکنان دولت این احتمال را به وجود آورده که افزایش حداقل دستمزد سال آینده به همان مقدار یعنی ۲۰درصد باشد، برخی از فعالان کارگری مطالبه افزایش حداقل ۴۰درصدی دستمزد را مطرح میکنند. با توجه به تورم سالهای اخیر، خواسته افزایش ۴۰درصدی را نمیتوان زیادهخواهی تلقی کرد اما ظرفیتهای اقتصادی در تعیین میزان افزایش حداقل دستمزد نقشی کلیدی دارند.
افزایش حداقل دستمزد کمتر از سطح تورم به معنای آب رفتن سطح قدرت خرید مزدبگیران است. به بیان دیگر، در این سالها بهرغم اینکه کارگران به همان میزان سالهای گذشته کار کرده و زحمت کشیدهاند، ولی توان آنها در خرید کالا و خدمات کاهش پیدا کرده است. از سوی دیگر کارفرمایان در سایه رشد اقتصادی پایین، تشدید تحریمها و بیثباتیهای اقتصاد کلان کشور شاهد کوچکتر شدن سهم بازار کسبوکارهایشان بودهاند و با وجود سهم به نسبت اندک دستمزد از هزینههایشان، حساسیت بالایی به سطح دستمزدها نشان میدهند. هرچند که راهحل نهایی این پارادوکس اتخاذ سیاستهای معطوف به رشد اقتصادی و کاهش تورم در کشور است، اما مساله حداقل دستمزد از چالشهای بهروز اقتصاد ایران به شمار میرود. سناریوهای متفاوتی میتوان نسبت به افزایش دستمزد در نظر گرفت. اما «دنیای اقتصاد» ۳ سناریوی افزایش ۲۰، ۴۰ و ۶۰درصدی را نسبت به سال گذشته بررسی میکند و میزان تغییر قدرت خرید کارگران در هر سناریو را مورد سنجش قرار میدهد.
در اولین سناریو، اگر حداقل دستمزد معادل افزایش دستمزد کارکنان دولت، یعنی ۲۰درصد افزایش پیدا کند، شاهد افت قدرت خرید افرادی خواهیم بود که حداقل دستمزد دریافت میکنند. بر این اساس، با توجه به تورم حدود ۴۰درصدی سال ۱۴۰۲، افزایش ۲۰درصدی دستمزد به این معنا خواهد بود که حداقل دستمزد اسمی سال آینده به ۶میلیون و ۳۷۰هزار تومان خواهد رسید که ازنظر ارزش، معادل ۴میلیون و ۵۵۰هزار تومان سال ۱۴۰۲ است. به عبارت دیگر، قدرت خرید کارگران، با ارزش ریال سال ۱۴۰۲، معادل ۷۵۰هزار تومان افت میکند. این قدرت خرید چهار و نیم میلیون تومانی پایینترین سطح حداقل دستمزد از سال ۱۳۸۲ به حساب میآید. در دومین سناریو، اگر حداقل دستمزد معادل ۴۰درصد، یعنی به اندازه تورم، افزایش پیدا کند، سطح اسمی دستمزد به ۷میلیون و ۴۳۰هزار تومان میرسد و قدرت خرید کارگران در همان سطح ۱۴۰۲ باقی خواهد ماند. به عبارت دیگر، افزایش ۴۰درصدی حداقل دستمزد اثر صفر بر قدرت خرید و رفاه مزدبگیران بر جای میگذارد.
در آخرین و خوشبینانهترین سناریو، اگر حداقل دستمزد افزایش ۶۰درصدی را تجربه کند، حداقل دستمزد به سطح ۸میلیون و ۵۰۰هزار تومان میرسد و قدرت خرید مزدبگیران سطح ۶میلیون و ۷۰هزار تومان را ثبت میکند. این سطح از قدرت خرید، بالاترین مقدار از سال ۱۳۹۶ تا به امروز به حساب میآید. بااینحال باید توجه داشت که بخش عمده از نیروی کار ایرانی در بخش غیررسمی و در بنگاههای خرد مشغول به کار است و عموما قانون حداقل دستمزد به آنها اصابت نمیکند.
روز ۲۵ دیماه، نخستین نشست کمیته دستمزد شورای عالی کار برگزار شد. این جلسه با حضور مدیر کل روابط کار و جبران خدمت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و نمایندگان گروههای کارگری و کارفرمایی، نماینده مرکز آمار، مرکز پژوهشهای مجلس، سازمان تامین اجتماعی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت صمت برگزار شد. در این جلسه، مهمترین نکته مورد تاکید نماینده کارگران این بود که ماده ۴۱ قانون کار در بند ۲ به بحث سبد معیشت اشاره دارد و حداقل حقوق باید هزینههای سبد معیشت را تامین کند، اما در طول سنوات گذشته هیچگاه به رقم سبد معیشت نرسیدهایم و از آن عقبتر بودهایم. در ادامه، جلسه بعدی این کمیته دوشنبه هفته آینده اعلام شد. نماینده کارگران در شورای عالی کار بیان کرد که خواست گروه کارگری این است که جلسات کمیته مزد با محوریت تعیین سبد معیشت ادامه پیدا کند. علاوه بر این، موضوع منطقهای شدن حداقل دستمزد که پیشتر در دستور کار وزارت اقتصاد قرار گرفته بود، به علت مخالفت نمایندگان کارگری و کارشناسان سازمان تامین اجتماعی در نشست روز ۲۵ام دیماه، از دستور کار خارج شد.